Connect with us

Merhaba, Ne Arıyorsunuz?

Teknoloji

Mario Antonette’e Şükrettiren Siyasetçi: Robespierre

Yeni serimiz “Tarih Bunu da Gördü” ile birlikte, Dünya tarihi üzerinde iz bırakmış figürleri bir sefer daha gün ışığına çıkarıyoruz. Bu seride en …

Yeni serimiz “Tarih Bunu da Gördü” ile birlikte, Dünya tarihi üzerinde iz bırakmış figürleri bir sefer daha gün ışığına çıkarıyoruz. Bu seride en güzelinden en berbatına tarihte yer alan tüm farklı karakterleri ve yaptıkları şeyleri sizlere aktaracağız.

Yazı dizimizin birinci ismi ise Fransız siyasetçi Maximilien-François-Marie-Isidore de Robespierre. Aslında Robespierre Fransız İhtilali’nin en kıymetli figürlerinden biri olmasına karşın gereğince tanınmıyor, bilhassa de ülkemizde.

Fransa’ya bir kral lazım (tercihen Louis)

Avrupa tarihine baktığımızda çok uzun bir müddet boyunca İngiltere ve Fransa ortasında çekişmeler olduğunu görüyoruz. Bu çekişmeler bazen Yüzyıl Savaşları üzere kanlı süreçlerde, bazen de farklı ülkelere yönelik diplomasi atakları ortasındaki rekabette kendisini gösteriyor.

Fransız İhtilali’nin öyküsü de aslında Amerika’da, bugünkü ismiyle Ohio’da başlıyor. Bölgenin denetimi için çaba eden Fransa, başarısızlığa uğruyor (Sonrasında ise ağır vergilere isyan eden Amerikan kolonilerinin bağımsızlık çabasına dayanak verecekler). Bu da Fransa’nın hazinesinin tam takır kuru bakır olmasına neden oluyor.

Kral 15. Louis, (Fransız tarihindeki hükümdarların yarısının falan ismi Louis aslında, toplamda 18 tane var), bir gün kral olacak torununu, Avusturya’nın arşidüşesi Marie Antonette ile evlendirir. Tek bir gün bile çalışmaları gerekmediği için dertten adet uyduran Fransız soyluları, düğünde ikili yatağa girene kadar eşlik ederler (Bunu ben uydurmadım, gerçek bir adet). Fransa’nın geleceği artık bu genç çiftin elindedir.

Garibanın yüzü güler mi?

Fransa’nın aristokrat ekibi gününü gün etmeye, garip adetler çıkarmaya devam ededursun, gariban Fransız halkı çocuk yapmak ve hayatta kalacak kadar bir şeyler edinmek dışında sadece aristokratları doyurabiliyordu. Çok çocuk yapmalarının sebebi bile tarlaya emekçi ve Fransa’nın sağa sola açtığı savaşlara asker yetiştirme sorunuydu.

Bu kesim, Fransa nüfusunun %80’ini oluşturuyordu. Devrin Fransa’sında kast sisteminde en üstte rahipler ve din adamları, onun altında soylular, onun altında da köylüler yer alıyordu. Piramit biçiminde alt alta koyunca ortalarında çok uzaklık yokmuş üzere gözükse de aslında soyluların kılıçları, ortalama bir at falan bir köylüden daha pahalı görülüyordu. Hatta Fransız atlıları, düşmanın suratını kırmak için önden kendi köylülerini sürer, sonra da kendi köylülerini de çiğneyerek düşmana saldırırdı.

Bu periyotta başlayan Aydınlanma hareketleri, Fransa’da sağda solda şarap içmek için toplanan köylülerin ve kentlerde yaşayan halkın da kanılarını etkilemeye başlamıştı. Hükümdara ya da aristokratlara gerek olmadığını düşünen kesim gitgide büyüyordu.

Bu kaçıncı Louis artık? 16 mı? Tamam, başkalarının yanına koyun

Hali hazırda sıhhati zayıf bir insan olan 16. Louis, 15. Louis’in beklenmedik vefatı üzerine kral olmuştu. Mayıs 1774’te tahta geçen 16. Louis’in elinde beş kuruş parası olmayan, çok büyük borç yükü altında ve halkı mutsuz bir ülke kalmıştı.

Marie Antoinette de savurganlığı ve şımarıklığı ile halkın öfkesini kabartıyordu. Saçına bir tekne hali verdirip gezmeye çıkmak üzere adetleri olan bu bayan aslında kraliçe olduğu için dikkat çekiyordu. Çünkü o periyoda nazaran Antoinette’in biçimi, soylular ortasında en sade olanlardan biriydi.

Louis’lerin onaltıncısı, halkın taleplerini dizginlemek için 175 yıl sonra meclisi topladı. Bu mecliste çok adil (!) bir uygulama sistemi geliştirildi. 100 bin din adamı için 1 oy, 350 bin soylu için 1 oy ve 27 milyon öbür vatandaş için de 1 oy hakkı vardı. Haliyle vatandaşların hiçbir isteği meclisten geçmedi.

Fransız halkı kendi hükümetini kurdu

Mecliste kendisini söz edemeyen halk, “Madem ülkenin %98’i biziz, kendi meclisimizi kuralım” dedi. Bunun üzerine de bir binaya giderek temsilciler meclisi oluşturdular. 16. Louis ise tahlil olarak, herkes dışarıdayken binanın kilitlenmesini istedi. Bunun üzerine halk da sokağın aşağısındaki bir kapalı tenis kortunu meclis binası olarak kullandı.

Bu meclise Fransa’nın pek çok okumuş genci de dahil olmuştu. Robespierre de genç bir avukat olarak birinci evvel bu mecliste öne çıktı. Halkın büyük kısmına nazaran bu idealist genç avukat yozlaşmaz, yoldan çıkarılamaz ve iradesi sarsılmaz bir kişiydi. Ne kadar yanıldıklarını ise vakit gösterecekti.

Robespierre çok süratli bir halde mecliste yükselmeye başladı. Epeyce radikal görüşleri olan Jakoben Parti’ye katılması çok kısa bir müddette gerçekleşti. Sonrasında da Fransa’nın idaresi konusunda bir numaralı kelam sahibi oldu.

Terörün Hükümdarlığı

Fransız bayanlarının hükümdara başkaldırıp, Versay sarayını basmasıyla başlayan sürecin akabinde Fransa’da güç yavaş yavaş halk meclisine, bilhassa de Jakobenlere geçiyordu. 16. Louis, devrimciler ile ortasını yeterli tutmak için ne isterlerse tamam diyordu.

Star Wars sinemasında Usta Yoda, “ Kaygı öfkeye; öfke nefrete; nefret ise acıya yol açar.” der. Fransa için de durum hiç de farklı değildi. Endişeyle bekleyen Robespierre, hükümdarın ihtilallerini ortadan kaldırabileceğini düşünüyordu. Bu nedenle yeni kurulan cumhuriyet meclisindeki nüfuzunu kullanarak 16. Louis’nin idam edilmesini istedi. Oylama sonucunda 1 oy farkla hükümdarın idamına karar verildi.

Robespierre’in korkusu gitgide büyüyor, öbür ülkelere de yayılıyordu. Kendi halklarının da ihtilal yapmaya kalkışmasından korkan hükümdarlar, Fransa’yı dikkatle takip ediyordu. Din adamları da ihtilal hakkında hiç yeterli şeyler anlatmıyordu. İhtilale bağlılık yemini etmeyen rahiplerin kovulduğunu ya da idam edildiğini düşünürsek bu hiç de şaşırtan değil tabi.

Madem giyotin var neden kullanmıyoruz?

Fransa, Avusturya’ya savaş açarken Robespierre böylelikle dışarıdan gelecek bir müdahaleyi de engelleyebileceğini düşünüyordu. Sonrasında da dev bir casus ve izleme ağı kurarak kendi halkını takibe başladı. Kurduğu 12 kişilik güvenlik kurulu ile bir manada 12 kişilik bir diktatörlük rejimi kurdu.

Bu devirde icat edilen giyotin sayesinde süratli ve net idamlar yapabilen Fransız devrimciler, bilhassa de Halkın Dostu isminde bir gazete çıkaran Jean-Paul Marat’ın da yönlendirmesi ile daima kan döküyordu. Marat, çabucak her yazısında birilerini gaye gösterip kaygıyı körüklüyordu. Gösterdiği amaçlar de büyük ihtimalle kendilerini giyotin sehpasında buluyordu.

Marat’ın tesiri hakikaten çok büyüktü. Fransa savaştayken yazdığı yazılarda, fırsattan istifade karşı ihtilal yapabilecek soyluların büyük bir tehdit oluşturduğunu savunuyordu. Bu yazının akabinde mahpusta tutulan soylular, yaşlısı, bayanı, çocuğu, bebeği ayırt edilmeksizin idam edildi. Hatta o devirde bir general, soyluları bir gemiye bağladı ve sonra gemiyi batırttı. Sonrasında savaş kabahatleri yüzünden o da giyotine gidecekti, o başka.

Charlotte Corday isminde bir bayan, Marat’ın tehlikeli bir figür haline geldiğini ve iç karışıklıkları körüklediğini düşünüyordu. Kimi muhalifler hakkında bilgi sahibi olduğunu söyleyerek, cilt hastalığı nedeniyle küvette şifa arayan Marat’ın yanına girdi ve onu öldürdü. Daha sonra duruşmasında “100.000 kişiyi kurtarmak için bir adamı öldürdüm” diyecek, sonrasında da idam edilecekti.

Robespierre’in gözünü kan bürüdü

Bilhassa o periyot ordudaki genç bir kumandan olan Napoleon Bonaparte’ın muvaffakiyetleri sayesinde savaşlarda kendisini muhafazayı başaran Fransa’da Robespierre gözünü içerideki “düşmanlarına” çevirmişti. Casus ağı daima yeni isimlerle geliyordu.

Kendisi ile birlikte Jakoben Parti’nin yükselişinde değerli rol oynamış olan Danton üzere isimler bile Robespierre’in gazabından kurtulamamış ve giyotine yollanmıştı. Güzel o devirde giyotine gitmek çok kolaydı. O denli hükümdarı, kiliseyi savunayım ya da ne bileyim Hristiyanlığı -hele hele Katolikliği- öveyim deseniz esasen çabucak giyotine gidiyordunuz. Konuşurken “Devrimi gereğince heyecanla savunmadığı için” idam edilenler bile vardı. Bu devirde toplamda 40 bin kişi idam edildi.

Kendini ilah sanan insan

Robespierre bir noktadan sonra büsbütün denetimden çıktı. Mantık Kilisesi ve “üstün ahlak” ismini verdiği bedellerden oluşan bir nevi uydurma dini zorlamaya başladı. Kendi bedellerinin dışında hakikat olamayacağına inanan her despot üzere karşı çıkan herkese hayatı zindan etti ya da direkt idam edilmelerine neden oldu.

Robespierre kendisini bir nevi şanlı insan, bir nevi ilah olarak görüyordu. Eski inanışları ortadan kaldırmak için çok sert siyasetler izledi. Her saatin 100 dakika, her dakikanın 100 saniye olduğu, ayların 10 günlük üç haftadan oluştuğu bir takvim uydurdu ve ihtilali 0 kabul ederek ülkeyi bu takvime geçirdi.

Bir noktadan sonra ise kaygıyı direkt doğruya ülkenin bir numaralı idare biçimi haline getirdi, hatta bunu kanunlaştırdı. Artık radikal devrimciler bile Robespierre’den bıkmış ve korkmaya başlamıştı. Kaldı ki Paris dışındaki halk ihtilali çok da büyük hevesle desteklemiyordu. Hatta kimi yerlerde ihtilal tersi isyanlar vardı.

Fazla itimat sonu oldu

Robespierre’in sonunu getiren ise temsilciler meclisinde yaptığı bir açıklama oldu. Esasen bir kısmını idam ettirdiği ve büsbütün Jakobenler ile doldurduğu meclisin karşısına bir konuşma yapmak için çıktı. Bu konuşmada “Elimde hainlerin bir listesi var. Pek çoğunuz da bu listede yer alıyor lakin hangileriniz olduğunu açıklamayacağım” dedi.

Bunun üzerine meclis üyeleri Robespierre’e gereğince tahammül ettiklerine karar verdi. Tutuklandı ve yargılandı. Çok kısa süren yargılamanın akabinde da giyotin ile idam edildi. Böylelikle Robespierre, Fransa’yı dehşet sarmalına sokan hükümdarlığına idam edilerek veda etmiş oldu.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

You May Also Like

Teknoloji

Çizgi roman ve animasyon tutkunları bilirler, her ülkenin kendine ilişkin bir çizgi yapısı ve anlatım üslubu vardır. Elbet bunlar ortasında en ...

Teknoloji

Oyuncular açısından en kısır geçen mevsimin yaz olduğu malum. Etkinlikler açısından bir problem yok, fakat iş yeni oyun oynamaya geldiğinde gözle ...

Bilgin

Uzun süredir hayatımızda olan Borderlands 3'e devasa bir güncelleme geldi. Bu yamanın içerisinde alışılagelmiş yenilikler bulunuyor olsa da spot ...

Bilgin

İyi bir oyunu alıp daha da iyi hâle getirmek her yiğidin harcı değildir. Söz konusu bir de Final Fantasy VII gibi zamansız bir klasiği...