Connect with us

Merhaba, Ne Arıyorsunuz?

Teknoloji

Faşizm Nedir? Nereden Çıkmıştır? Faşist Kimlere Denir?

Öncelikle belirtmeliyiz ki bu yazının maksadı bir ideolojiyi övmek ya da yermek değil. İnançlar ve niyetler bireye özeldir fakat bu inanç ve …

Öncelikle belirtmeliyiz ki bu yazının maksadı bir ideolojiyi övmek ya da yermek değil. İnançlar ve niyetler bireye özeldir fakat bu inanç ve niyetleri belirlerken neyin gerçek olduğunu bilmek de hepimizin hakkı. Son yıllarda dünyanın farklı ülkelerinde milliyetçi tabanlı otoriter rejimlerin yaygınlaşması ile birlikte faşizm nedir, faşist kime denir üzere sorular tekrar gündemdeki yerini aldı.

Faşizm, milliyetçi tabanlı bir ideoloji olduğu için en ufak bir milliyetçi telaffuzun sahibi bile faşist damgası yiyebiliyor. Lakin durum o kadar kolay değil. Aslında dünya tarihinde tek bir gerçek faşist vardır ve Naziler bile aslında faşist değildir. Biraz baş karıştırıcı olabilir, adım adım gidelim ve faşizm nedir, kime faşist denir, günümüzde faşizm ne durumda üzere soruların karşılıklarını inceleyim.

Faşizm nedir?

19. yüzyılın başında ve 20. yüzyılında sonlarında yaşamış olan Sicilya doğumlu İtalyan filozof Giovanni Gentile tarafından kaleme alınan La dottrina del fascismo yani Faşizm Doktrini isimli deneme tipindeki yapıtta faşizm ideolojisinin temelleri belirlenmiştir. Bu yapıtın yazılış hedefi ise ortaya bir fikir sunmak değil, bir başkanın ortaya koyduğu fikri temellendirmektir.

Dünyada var olmuş gerçek manadaki tek faşist başkan İtalyan Benito Mussolini, tam ismiyle Benito Amilcare Andrea Mussolini’dir. İtalyan Ulusal Faşist Parti’nin kurucu başkanı olan Mussolini, 1922 yılında kral tarafından başbakan olarak atanmış ve 1924 yılında seçilerek komünist İtalyan partizanlar tarafından kurşuna dizilene kadar ülkenin başkanı olarak kalmıştır.

Mussoli’nin kurucusu olduğu faşizm ideolojisi; milliyetçiliği ön planda tutan, halka eşit gelir dağılımı sunmayı hedefleyen, otoriter bir devlet yapısını savunur. Faşizm, tüm sol sosyalist ve muhafazakar fikirlere karşıdır. Klasik manadaki sağ milliyetçiliğin en radikal noktası olarak görülse de aslında içinde sol ideolojinin devletçi yapısı bulunduğu için bu tarif yanlışsız kabul edilmemektedir.

Faşizmin bilhassa sol ideoloji tarafından makûs olarak görülmesinin birinci nedeni milliyetçilik temelli olması, ikinci nedeni ise devletin milliyetçi bir otoriteye sahip olması sonucu özgürlüklerin kısıtlanıyor olmasıdır. Yani aslında faşizm halka refah vermeyi amaçlasa da insanın yalnızca karnı doyan değil, düşünen bir varlık olduğunu unutur.

Faşizm neden ortaya çıktı?

Mussolini elbette bir gün ortaya çıkıp bu türlü bir ideolojinin savunuculuğunu yapmaya başlamadı. Bu ideolojinin oluşumunun temeli Birinci Dünya Savaşı sırasında atıldı. Milliyetçi çalışanların isyanları sırasında sol niyetlerin kâfi gelmemesi sonucu ortaya sol ile sağ fikirleri birleştiren ve diktatörlüğe varacak kadar güçlü bir devletin bu fikirleri uygulamasını savunan faşizm ideolojisi üretildi.

Mussolini iktidarı her ne kadar kilise ve din adamları tarafından savunulmuş olsa da aslında faşizm muhafazakarlığa da karşıdır. Aslında o devir Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin gücü nedeniyle oradan gelen tüm sol kanılara karşı olunmasıyla bir arada, daha yumuşak fikirler savunan liberalizm ve demokrasi de faşizmin karşı olduğu görüşler ortasındadır.

Faşizm, o periyot savaş şartlarında giderek yoksullaşan halkı fakat devletin kurtarabileceği ve bu nedenle devletin olabildiğince güçlü olması gerektiği fikri ile doğmuştur. Ulusal Faşist Parti’nin 1924 seçimlerinde %61.3 oy almasının nedeni de bu olmuştur. Zira Mussolini birinci yıllarda gerçek manada bir halk kahramanına dönüşmüş ve işlediği cinayetler bile bu bağlamda görmezden gelinmiştir.

Kime faşist denir?

İtalyan Ulusal Faşist Parti üyesi olan bireyler gururla faşist olduklarını söylerler. Yani aslında bugün herkese faşist demek yanlışsız değildir. Zira gerçek faşistler bu parti üyesi olan İtalyanlardır aslında. Hatta uzun bir müddet faşizm için İtalyan milliyetçiliği tarifi kullanılmıştır. Bugün birine faşist dememiz için sırf milliyetçi olması yetmez, faşizm ideolojisini tam olarak benimsiyor olması gerekir.

Faşizmin dünyadaki farklı milliyetçi kökenli ideolojilere ilham verdiği doğrudur. Örneğin Alman Adolf Hitler’in nasyonal sosyalizmi ve İspanyol Francisco Franco’nun falanjizmi faşizmden ilham alınarak oluşturulmuş ideolojilerdir fakat bu şahıslar ve ideolojiler için faşist demek yanlış olur.

Hakikat okudunuz, Hitler ve Naziler faşist değildi. Onlar nasyonal sosyalistti. Faşizm ile nazizm olarak da isimlendirilen nasyonal sosyalizmin en temel farkı, nazizmin ırkçılığı savunuyor olmasıdır. İtalyan faşistler İtalyan vatandaşlığı kavramını ön planda tutarken Naziler Alman kanı taşıma fikri ile hareket etmişlerdir. Bu bağlamda ırkçılığın ve milliyetçiliğin farkını da görmüş oluyoruz.

Faşizme neden karşı çıkılıyor?

Faşizm de tüm inanç sistemleri ve ideolojiler üzere aslında halkın düzgünlüğü için oluşturmuş bir fikir sistemidir. Fakat milliyetçiliği ön planda tutuyor olması kendini İtalyan olarak tanımlamayan şahısların dışlanmasına, muhalif oldukları vakit ise öldürülmesine neden olmuştur. Milliyetçiliğin gönül bağıyla değil de devlet eliyle kuruluyor olması tarihin her periyodunda sorun yaratmıştır.

Faşizmin öteki rahatsız edici noktası ise otoriter devlet anlayışıdır. Devletler güçlü olmalıdır ve Mussolini de tek bir kişinin istekleri doğrultusunda devlet gücünü yönlendiriliyor olmasının sonuçlarını çok önemli bir formda gördü. Tek vatan, tek bayrak, tek devlet kanısı ile yola çıkan Mussolini güçlendikçe tek başkan ve tek parti kavramlarını da bu kanıya eklemiş ve halkın refahını kenara bırakarak parti ve başkan için çalışan bir halk arzulamaya başlamış ;yani bir diktatöre dönüşmüştür.

Temel olarak tüm ideolojiler, başka ideolojilere karşı bir fikir savunurlar. Lakin bir işin kitabında resmen şunlara karşıyız ibaresi görülürse ve elinizde de güçlü bir devlet varsa tekrar sonu kanlı biter. Mussolini devrinde sol kanıya sahip beşerler ya da İtalyanım demeyen şahıslar yargılamaya bile gereksinim duymadan öldürülmüştür. Faşizmin korkulan istikameti budur.

Günümüzde faşizm:

Faşist tarifinin çok milliyetçi ve anti komünist şahıslar için kullanılması birinci sefer Avusturya’da ortaya çıkmıştır. Çok Avusturya milliyetçilerinin kanıları Austrofaschismus yani Avusturya faşizmi olarak isimlendirilmiştir. Tıpkı biçimde Almanya’da nasyonal sosyalistler de die Faschisten yani faşistler olarak anılmaktadır.

Günümüzde dünya çapında milliyetçiliğin hatta ırkçılığın yine yükselişe geçmesi ile birlikte faşizm ideolojisine yaklaşan devletler olduğunu söylemek mümkün lakin kimse neo-Nazi olduğunu kabul etmediği üzere faşist olduğunu da kabul etmiyor. Fakat her milliyetçi kanısının faşizm olmadığını ve devlet otoritesi eliyle çoğunluk harici kümelere baskı uygulanmadığı sürece faşizmden bahsedilmeyeceğini tekrar hatırlatalım.

Faşizm nedir, kime faşist denir, Naziler faşist mi üzere merak edilen soruları yanıtladık ve bu dünyanın en geniş tesire sahip ideolojisi hakkında bilmeniz gerekenleri anlattık. Bulunduğumuz topraklarda birlikte yaşadığımız insanları sevmek ve onların güzelliğini istemek hoş bir şeydir.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

You May Also Like

Teknoloji

Çizgi roman ve animasyon tutkunları bilirler, her ülkenin kendine ilişkin bir çizgi yapısı ve anlatım üslubu vardır. Elbet bunlar ortasında en ...

Teknoloji

Oyuncular açısından en kısır geçen mevsimin yaz olduğu malum. Etkinlikler açısından bir problem yok, fakat iş yeni oyun oynamaya geldiğinde gözle ...

Bilgin

Uzun süredir hayatımızda olan Borderlands 3'e devasa bir güncelleme geldi. Bu yamanın içerisinde alışılagelmiş yenilikler bulunuyor olsa da spot ...

Bilgin

İyi bir oyunu alıp daha da iyi hâle getirmek her yiğidin harcı değildir. Söz konusu bir de Final Fantasy VII gibi zamansız bir klasiği...